Piše: Vladimir Nejštadt
25. decembar 2025.
Završetak priče o šahovskoj bratiji maglovitog Albiona, koja je nevidljivu službu u špijunskom Centru za vladine veze spajala s intelektualnim triatlonom.
(1. dio)
DO NOVIH SUSRETA MORALO SE ČEKATI DUGIH SEDAM GODINA I ŠOK ENGLESKIH NAVIJAČA ZBOG ONOGA ŠTO SE DOGODILO U KEKSTON HOLU, GDJE JE RANIJE SVOJ DRUGI BRAK REGISTROVALA KRALJICA HOLIVUDA ELIZABET TEJLOR
Prvi neposredni duel sovjetskih i britanskih šahista okončan je banketom u kultnom hotelu s četiri zvjezdice „Waldorf Hilton“, u samom centru pozorišnog Londona. Domaćini su se potrudili – bilo je i šta da se popije i šta da se zalogaji!
A tokom svečanog ručka dragim gostima je, za uspomenu, uručen suvenirski komplet Šekspirovih sabranih djela, s utisnutim natpisom na povezu:
„Meč SSSR – Velika Britanija. Septembar 1947. godine“.
Londonska luka, septembar 1947. godine, legende zlatnog šahovskog doba: Isak Boleslavski, Igor Bondarevski, Aleksandar Toluš, Salo Flor, Grigorij Levenfiš, David Bronštajn, Aleksandar Kotov, Paul Keres, krajnje desno – Nikolaj Zubarev. Na fotografiji nema još trojice legendi koji su igrali u tom meču protiv ekipe Hjua Aleksandera – Vasilija Smislova, Andre Lilijentala i Vjačeslava Ragozina (iz porodičnog arhiva Sergeja Voronkova).
Sutradan ujutro sovjetska delegacija krenula je kući parobrodom „Sestroreck“ (linijom do Lenjingrada). U londonskoj luci srdačno su ih ispratili predsjednik Anglo-sovjetskog šahovskog društva profesor Lajonel Penrouz i britanski majstori, koji su prijateljski grlili one što su isplovljavali uz riječi: „Do skorog viđenja!“. Međutim, zbog političkog zahlađenja koje je uslijedilo, na duže vrijeme prekinute su i šahovske veze između SSSR-a i Zapada. Tako je u ljeto 1953. ponovo propao meč naše reprezentacije s Amerikancima, koja je, kako je izvještavala sovjetska štampa, bila primorana da se vrati s puta (iz Pariza) zbog diskriminatorskih uslova boravka u SAD-u koje je nametnuo Stejt department. Ipak, odlučnost da se na domaćem terenu revanširaju za fijasko iz 1946–1947. godine Američka šahovska federacija nije izgubila. Pod njenim snažnim pritiskom Stejt department je ipak dozvolio udoban boravak naše ekipe u vikendici sovjetskih diplomata u gradiću Glen Kouv, 46 kilometara od Menhetna (što je godinu dana ranije i izazvalo čitavu buru).
Ubjedljivo savladavši ekipu Semija Reševskog rezultatom 20:12, naši velemajstori su u srijedu, 30. juna 1954. godine, krenuli iz Amerike za London, gdje su im se pridružile iz Moskve pristigle svjetska šampionka Elizaveta Bikova i šampionka SSSR-a Kira Zvorikina.
U petak je predsjednik Britanske federacije Uitkroft zabavljao rivale uoči predstojećeg meča broj 3 na prijateljskoj zabavi u vrtu. Prisutan je bio i 21-godišnji, veoma perspektivni majstor Piter Klark, koji je dobro govorio ruski, a koji je u časopisu British Chess Magazine zapisao:
„Najmlađi – Averbah, Geler i Petrosjan – prvi put su u Engleskoj i sigurno ne posljednji. Osim Bronštajna i Tajmanova, ranije nisam vidio nijednog sovjetskog šahistu; svi su izgledali onako kako sam i očekivao, osim Boleslavskog, koji je bio prilično krupne građe, više nego što bi se moglo pretpostaviti.“
Meč je ugostio Kekston Hol, starinska trospratna zgrada u Vestminsteru, koja je poslije Drugog svjetskog rata postala popularno mjesto za svadbene ceremonije mnogih slavnih ličnosti (tako je u februaru 1952. godine ovdje svoj drugi brak – s glumcem Majklom Vajldingom – registrovala kraljica Holivuda Elizabet Tejlor).
„Rusi su govorili da su uslovi bolji nego u Americi“, primijetio je Klark, ali je dodao i žaljenje: „Kada je SSSR igrao protiv SAD-a u Njujorku, 1.600 ljudi je platilo ulaznicu 3,50 dolara – oko 25 šilinga. Na otvaranju meča Velika Britanija – SSSR, uz skromnu cijenu od pet šilinga, prema našim procjenama, bilo je ne više od 150 gledalaca koji su kupili ulaznice. Oko 50 posto njih, izgleda, bilo je iz provincije. A gdje su nestali londonski navijači?“
Pa to je bila sasvim prirodna reakcija na igru na jednoj strani! Šta ste očekivali… U prvom kolu domaćine je zadesila prava katastrofa – 0:10, a u drugom su ipak uspjeli makar malo da udovolje šokiranim engleskim navijačima: tri remija, uključujući i onaj Aleksandera, koji se na prvoj tabli suprotstavio Vasiliju Smislovu.
Briž, go i o-ho-ho kakvo dostignuće šahista-kriptologa, nenadmašno na maglovitom Albionu u poslijeratnom periodu
Pa ipak, finalna završnica National Club Championshipa (NCC) – klupskog prvenstva Ostrva – održana ubrzo nakon „dana sramote“ u Kekston Holu, zorno je pokazala kakvu je zastrašujuću šahovsku snagu stekao glavni banjski grad grofovije Glosteršir, udomivši u sebi centar radioelektronske špijunaže.
Tačnije, u ovom godišnjem ekipnom takmičenju po nokaut-sistemu (s ispadanjem), učestvovali su šahovski klubovi samo iz dva od četiri subjekta Ujedinjenog Kraljevstva – Engleske i Velsa. Kvalifikaciona kola održavana su unutar granica pojedinačnih grofovija, kako bi se svela na minimum putovanja (a samim tim i finansijski troškovi). Pored toga, organizatori su predvidjeli da, ukoliko je udaljenost između dva kluba veća od pedeset milja, jedna od ekipa učesnica (koju je činilo šest igrača) – svejedno koja od njih – može insistirati da se meč odigra putem telefonske veze. Drugim riječima, bez napuštanja vlastitih ognjišta.
(Nastaviće se)
Нема коментара:
Постави коментар